EY İNSANOĞLU NEDİR DERDİN? -3-

Ey düşünen insan, önce kendi cismani(fiziki) varlığını meydana getiren nimetlerini sorgulayarak başla. Görme, işitme, dokunma, tat ve koku alma duygularının işleyişini göz önüne getir. Bunlardan birini veya birkaçını kaybetmiş olanların durumlarını düşün. Görmeyen veya işitmeyenin hareketlerini, koku ya da tat almayıp, eşyaların niteliklerini hissedemeyenlerin garipliklerini tasavvur et. Herhangi bir şekilde ayakta duramayan, yürüyemeyenin ezikliğini kendinde hisset. Zihnen veya bedenen özürlülerin normale göre acayip hal ve hareketlerini incele. İncele ve düşün ki sahip olduğun nimetlerin kıymetini bilesin. O nimetleri sana bahşedenin yüceliğini takdir edebilesin. Sonra herhangi bir hastalığa düçar olup; bundan şifa buluncaya kadar didinenlerin mağduriyetlerini ve ölüme kadar sürüp giden acılarla kıvrananların ıstıraplarını hisset, hatırla, tahayyül ve tasavvur et onların durumlarını.

Nasıl? Açlığa ve susuzluğa bedenin taşıyamayacağı soğuk ve sıcağa dayanma gücün var mı? Böyle bir iddia sahibini gördün, duydun, hayal edip sezebildin mi? Bırak nefes almadan yaşamayı, yeterli oksijeni bulunmayan kirli veya zehirli hava ortamında, sınırsız bir zaman durabiliyor musun? El, kol ve ayakların olmadan başka yaratıkların da yardımını görmeden kendi haline yaşayabileceğini tasavvur dahi edebiliyor musun? Beyni hastalanarak, yahut organları zedelenerek, normal çalışma temposunu kaybetmiş birisi olsan; düşünme ve konuşma hasletlerinden yoksun olarak normal hayat sürdürebilir misin? Bir an için herhangi bir sebeple beyninin bütün fonksiyonlarını kaybettiğini düşün veya böyle birini tasavvur et. Komaya girip bitkisel hayat yaşayanların heykelden farksız durumlarını göz önüne getir. Hiçbir ihtiyaçlarını karşılayamadıkları gibi, bütün gün başkalarının yardımına muhtaç, o her an ölümü bekleyen fakat kesinlikle-istese de –çekilmez hayatı bitirme iradesine dahi sahip olamayanların biçareliklerini düşün.

Gerçekten yeteri kadar aklı selim sahibi biriysen sadece bunlar dahi büyük birer ibret levhasıdır sana.

Şimdi bir şeyler aramanın zamanı, Aç gözünü, akılsızca uyma kötü zamana,
Ararsan bulursun hastalığa dermanı, Gaflete dalıp girme sapıklar yoluna,
Çalışmazsan kaptırırsın harmanı, Aklınla, fikrinle, zikrinle gir harmana,
Uyursan kovamazsın şeytanı. Sonra istesen de kavuşamazsın şifana.

Etrafını tehlike çemberi sarmadan, Korkma metaneti vermiştir Yaradan,
Sapıkların silahı seni vurmadan, Şeytanı çıkarmayı başarırsan aradan,
Aklını karıştırıp zihnini bulandırmadan, Eğer her şeye hükmetmezsen kafadan,
Uzaklaş sarhoş olmuş hazımsızlardan. Alırsın nasibini iki alemde de sefadan